Best effectief maar wel even wennen

Martinus logo600 compressor

Cathy Baars is docent Natuurkunde en onderzoekscoördinator op het Martinuscollege in Grootebroek

Te lui om les te geven?
Mijn allereerste Scrumcyclus in havo 4 riep onverwacht veel weerstand op van leerlingen en ouders. Een boze mailwisseling, ouders op school en het verwijt dat ik ‘te lui was om les te geven’. Dit gaat niet in je koude kleren zitten. Zeker omdat leerlingen in dit blok al jaren zelfstandig werken (gamification, opdrachtenmatrix). Eigenlijk was alleen de structuur en de omkleding met ceremonies dit jaar anders. Vandaar mijn verbijstering over zoveel weerstand.
 
Wennen
Toch ben ik met deze groep een tweede Scrumcyclus gestart. Ik was huiverig, maar ik vond ook dat ze moesten wennen. Tijdens deze tweede Scrumcyclus heb ik de leerlingen laten werken aan twee natuurkundige onderwerpen uit de mechanica (noodstop en parachutespringen). Daarvoor had ik drie soorten opdrachten gemaakt (videometen, modelleren en opdrachten uit het lesboek). Eigenlijk vond ik de hoeveelheid werk te veel, maar we hadden door veel lesuitval een behoorlijke achterstand op gelopen dus het moest wel.
 
Verbazende opbrengsten
Wat schetst mijn verbazing: de leerlingen liepen uiteindelijk voor op mijn planning. Sommigen zelfs een hele sprint. De toets is beter gemaakt dan voorgaande jaren en de groep heeft meer werk verzet. Enkele uitspraken van leerlingen: ‘Ik kan samenwerken. Mag ik altijd in dit groepje werken? Het gaat zo goed en dat is voor het eerst!’ ‘Ik wist niet dat we zo hard konden werken!’
 
Klap op de vuurpijl
Na afloop van dit Scrumblok ben ik weer klassikaal gaan les geven. En toen kreeg ik, als klap op de vuurpijl, dit verzoek: ‘Kunnen we niet weer scrummen? Dat was veel fijner, dan had je wat te kiezen en was het veel gezelliger’. Zoals een leerling in de evaluatie schreef: ‘Scrum is best effectief, maar we moesten er eerst wel aan wennen.’

 

Scrum op Summa College

IMG 4014 versie2 compressor

Endy van der Bruggen is student in leerjaar 1 op het Summa College Eindhoven en doet de opleiding Maatschappelijke Zorg niveau 3.

Anders dan anders
De Integrale Opdracht (I.O.) ‘Oriëntatie op doelgroepen’ is een beetje anders gelopen dan de meeste integrale opdrachten. Deze keer hebben we met een andere methode gewerkt, via een Scrumboard. Scrum is een manier van werken waarbij je letterlijk een board gebruikt met sticky notes. De taken worden opgeschreven en daarna wordt er een soort spel bij gespeeld om te bepalen hoe groot de taak is en hoeveel tijd we er voor nodig hebben. Na het punten pokeren zijn we aan de slag gegaan met de eerste taken, we zijn begonnen met de kleinere taken en zijn daarna overgestapt naar de wat grotere taken.
 
Alles op het Scrumboard
Tijdens het werken hebben we nog wat dingen afgesproken, er is een gastspreker geregeld, we hebben een interview met Neos gedaan voor meer informatie. Dit hebben we dus ook op het Scrumboard geplaatst. Hierdoor behielden we een overzicht van wat er nog gedaan moest worden en wat er al klaar was. De methode is wat onduidelijker als je het voor het eerst doet, maar hoe verder het project doorloopt hoe duidelijker het wordt en hoe makkelijker.
 
Stand-ups
In deze I.O. hebben we met Stand-ups gewerkt. Dit hield in dat we een kleine review hadden aan het einde van de les zodat we wisten waar we waren gebleven. De Stand-ups werden geleid door de scrummasters en zo werd er gekeken waar we stonden op dat punt. Na een klein overleg van ongeveer 5 tot 10 minuten werd er gezegd hoe we het deden die dag en wat er eventueel verbeterd kan worden of wat er juist heel goed ging.
 
Fijnere manier van werken
Als we terugkijken op de vorige I.O. is dit wel een hele verbetering en een fijnere manier van werken. De vorige I.O. was wat makkelijker om mee te beginnen aangezien we daarbij geen board hoefden voor te bereiden en bij deze wel. Dit was moeilijker om mee te beginnen maar het lukte veel makkelijker en beter om door de hele opdracht bij te houden wat er nog gedaan moest worden.

 

Scrum (gastblog Jasmijn & moeder)

PWS Scrumbord Jasmijn en Eveline

Jasmijn Kwakkelaar was leerling van het Baudartius College Zutphen. Ze haalde naast haar havodiploma ook een Scrum@school certificaat. Petra van den Berg is de moeder van Jasmijn.

HAVO 4 - kennismaking met Scrumatschool
Ik heb Alexander Muntjewerf als economiedocent gekregen toen ik naar havo 4 ging. Hij gaf anders les dan zijn collega’s. Hij gaf les met behulp van Scrumatschool. In het begin snapte ik er weinig van, maar gaande weg zag ik steeds meer de voordelen. De Economieles was niet meer alleen uit het boek. Het ging over elkaar de stof uitleggen, samenwerken, leren plannen en meer bereiken in korte tijd etc. We moesten de stof zelf inplannen op het tempo en hoeveelheid dat we zelf fijn vonden. Dit vroeg veel zelfkennis. Je kon kiezen om alle opdrachten te maken of alleen een deel ervan, bijvoorbeeld de (on)even. Je bestudeerde de stof thuis voor de les, je begon met een stand-up, in de les werd het verder toegelicht en kon je vragen stellen en zelfstandig werken.

Motivatie van binnenuit, tijdwinst en verdieping
Door deze manier van werken / leren kreeg je de stof op een andere wijze uitgelegd door je teamgenoten en werd het een ontspannen les. Ik deed natuurlijk wat er moest worden gedaan, maar het voelde niet als moeten met tegenzin. Ik werd van binnenuit gemotiveerd in plaats van dat het opgelegd werd. Door het scrummen hadden we voor de tentamens meer tijd over. Deze tijd konden we gebruiken voor een actualiteit, verdiepingsstof of extra toelichting. Ik vind dat de lessen hierdoor veel meer inhoud kregen.

HAVO 5 – examenstof en PWS
Omdat een groot deel van de klas dat jaar ervoor had gescrumd, konden we snel aan de slag met de examenstof. We konden ons, naar mijn gevoel, beter voorbereiden op de schoolexamens en het centraal examen, omdat we tijd overhadden om meer oefenexamens te maken. Dit gaf ons meer zekerheid over de examens.

Profielwerkstuk met superresultaat
Eveline Renssen en ik hebben onszelf voor het profielwerkstuk de vraag gesteld in hoeverre er miscommunicatie ontstaat door het gebruik van emoticons op Whatsapp. Ik had thuis nog een scrumbord. Wij hebben de kennis die wij in de economielessen met Scrumatschool hebben opgedaan, toegepast. Op het moment dat we de conceptversie terug kregen, wilden we extra inhoud geven aan ons werk. We hebben bekeken wat we nog moesten doen, wat voldoende was en wat nog verdieping vroeg en welke beoordeling we dan zouden krijgen. We hebben onze werkzaamheden voor de uitwerking van de diepgang gepland met het scrumbord.

Doordat wij dit overzichtelijk hadden gepland, konden we tussendoor reviewen aan elkaar en makkelijk de deadline halen. Wij hadden door deze planning zelfs tijd om ‘s avonds naar een feest te gaan. De volgende dag hoorden wij van leerlingen dat zij in tijdsnood waren gekomen waar wij geen last van hadden gehad. Door ons profielwerkstuk te scrummen hebben wij niet alleen in minder tijd meer kunnen doen maar hebben we ook kunnen laten zien wat we hadden geleerd met Scrum en je het niet alleen op de economielessen kon toepassen. Voor ons profielwerkstuk hebben wij de 3e prijs gewonnen en een 9 gekregen waar we erg trots op zijn.

TOEKOMST - duidelijkheid en meerwaarde
Ik ga zeker door met scrummen. Ik wil graag een opleiding doen op gebied van management. Ik zie nu dat het in management belangrijk is om goed overzicht te houden, duidelijkheid te bieden voor de mensen om je heen en jezelf, strakke deadline aanhouden en regelmatig reviewen.
Voor vervolgopleidingen is het een voorwaarde om te kunnen scrummen. Omdat ik hiermee al veel ervaring heb opgedaan, heb ik een voorsprong en kan ik mijn dyslexie compenseren.

Manier van werken om door te geven
Ik ben erg dankbaar dat ik heb mogen kennismaken met Scrum. Het bedrijfsleven, school en je dagelijks leven: overal kun je Scrum op toepassen. Ik zou dit ook graag willen doorgeven aan mijn omgeving.

MOEDER - Scrum aan keukentafel en in expertgroep
Het scrummen met hun Profielwerkstuk hebben wij als ouders zeker meegemaakt. In onze keuken hing het Scrumbord - en wij konden hun voortgang op die manier ook heel goed volgen. Het was schitterend om te horen en te zien hoe zij hun reviews aan elkaar deden en zo de planning en werkinhoud bijstelden. Dit allemaal in onze keuken en onze keukentafel... Daar kunnen veel van mijn collega's nog wat van leren (en ikzelf misschien ook wel)!

Ik denk erover om Jasmijn te vragen om iets over het scrummen te vertellen aan mijn expertgroep die zich bezighoudt met ondermijning (georganiseerde criminaliteit). Ik vermoed dat de methode zich supergoed leent voor improvisatieprocessen. Mijn expertgroep heeft namelijk wel een gedeelde ambitie, maar het eindpunt zal tijdens het proces vorm krijgen. Ik zie daarin een meerwaarde van Scrum. Ik zie Jasmijn mijn expertgroep wel op weg helpen met het scrummen.

Scrum in H4 (gastblogs G. Gierman)

Autonomie b

Gerrit Gierman is docent scheikunde aan het Arentheem College Arnhem locatie Thomas a Kempis

Blog 1 oktober 2016

De tafels in het lokaal staan weer in groepjes bij elkaar en de leerlingen komen binnen. Ze gaan in teams op een plaats zitten. Ik deel de enveloppen uit en leg uit wat een stand-up is. Voor in het lokaal ligt schilderstape, maar ook een doosje punaises en enkele bordmagneten. Na enige tijd hangen de posters en staan de teams erbij. In de klas zonder huiswerk bespreken de leerlingen wat ze gaan doen (par. 2.1 leren) en hangt de post-it in de kolom busy. In de andere groep bespreken de teams hoe het huiswerk gegaan is en wat ze nu gaan doen (opgaven maken). Ik vraag de scrummasters het stand-up formulier in te vullen. Ik vergeet echter deze in de loop van uur te controleren. Dat moet ik wel doen!

Als een team klaar is met het leerwerk schuif ik aan en ga vragen stellen (controle). Dan blijkt dat de leerlingen wel erg snel denken dat ze het kennen. Om het maakwerk na te kijken zijn antwoordboekjes beschikbaar. Ik besluit om in de tweede helft van de les nog 10 minuten voor de klas te gaan staan om de leerstof samen te vatten. Ik vertel de leerlingen hoe laat ik dat ga doen. Tijdens de uitleg krijg ik veel aandacht van de leerlingen. Ze zijn al bezig geweest met de stof en wat ik vertel komt nu beter binnen. Ik denk dat het, zeker in H4, goed is als ik elke les even een korte samenvatting/uitleg geef (10 minuten). Maar dan wel nadat ze zelf met de stof bezig zijn geweest.

Vijf minuten voor het einde vraag ik de teams zichzelf huiswerk op te geven en de bijbehorende post-it in 'To do' te plakken. Er hangen ook al post-its in de kolom 'Done'. Als alles weer op zijn plaats hangt vouwt de scrummaster de poster op, doet hem in de enveloppe en ik bewaar de ze voor de volgende les. FOUTJE: In de volgende les moet ik de toets bespreken. Dat kost een halve les en ik ben vergeten deze activiteit in de backlog op te nemen. Niet handig. Wordt vervolgd...

Blog 2 november 2016

Ook in de week met lessen van 40 minuten zijn we in H4 doorgegaan met de scrummen. Het afsluiten van sprint 2 en het beginnen aan sprint 3 (de laatste) is aan de orde. Bij het afsluiten hoort de formatieve toets. Met elke klas heb ik besproken waarom formatief toetsen zinvol kan zijn en wat je als team en leerling met het resultaten kan doen. In de ene klas levert iedereen in, maar in de andere groep moet ik behoorlijk druk zetten op het inleveren. Voor de leerlingen die de formatieve toets inleveren is er een antwoordmodel beschikbaar. Ik kijk na, maar de leerlingen of teams kunnen dat dus zelf ook doen. Soms is het wel schrikken als je de antwoorden leest. Maar ook nu hou ik mij voor... stel je voor dat ik en de leerlingen deze fouten niet zou zien. Ik zet voor de leerlingen de belangrijkste zaken op een rijtje en daarbij de meeste gemaakte fouten in de toets mee. Dat moet het dan maar zijn wat sprint 2 betreft.

Vrijdag, de laatste les van de week, gaan de teams bij elkaar zitten. Maar ze krijgen van mij niet het scrumbord, geen stand-up dus. In plaats daarvan geef ik ze het logboek waarin de formulieren zitten voor de review en de retro. Dus wat hebben we geleerd, hoe hebben we samengewerkt, wat ging goed, wat moet beter en wat is het actiepunt voor de volgende sprint. De vorige keer deden de teams dit erg snel, eigenlijk kwam er niets uit. Dus wederom bespreek ik het nut van deze ceremonie. Elke scrummaster pakt een pen en neemt het formulier in het logboek voor zich. De scrummaster vraagt de teamleden wat er goed of niet goed gegaan is. Ik hou de tijd in de gaten en zorg dat elke vraag beantwoord wordt. Zo leid ik de teams door de ceremonie. Het actiepunt van de review (wat hebben we geleerd) schrijft de scrummaster op een rode post-it. Dit wordt de definition of done bij sprint 3. Het actiepunt van de retro (hoe hebben we geleerd) schrijven we op een groene post it. Dit zal de definition of fun worden bij sprint 3. Het geheel duurt ongeveer 15 minuten en daarna neem ik de logboeken in.

De rest van het uur gebruik ik om sprint 3 in te leiden. Deze zal hooguit uit 4 lessen bestaan. Ik voel dat het voor de leerlingen een lange lessenreeks is geworden. Na volgende week gaan we weer een hoofdstuk niet scrummen. Als ik later op de dag de logboeken doorlees zie ik nu duidelijke meer aandachtspunten vermeld staan. Beter huiswerk maken, hulp vragen bij leraar, meer concentreren. Het gaat langzaam, ik moet veel sturen, maar elke week maken we toch wel weer een stapje in de goede richting. Wordt vervolgd…

Blog 3 december 2016

We sluiten de reeks scrumlessen in H4 af met een sprint van 4 lessen. De kleine post-its zorgen voor wat nettere scrumborden en ook de work-up chart is in de ogen van de leerlingen een verbetering. De theorie is niet zo lastig, de leerlingen hebben maar weinig extra uitleg nodig. Toch zorg ik er wel voor dat er elke les een moment is waarop de leerlingen naar mij moeten luisteren. Een vol uur zelf aan de gang blijven is lastig voor de H4 leerlingen. Het lukt nu wel om elke les aan te schuiven bij een team om te vragen waar ze mee bezig zijn en wat ze van mij nodig hebben. Pas nadat ik bij elk team ben geweest volgt een uitleg. In één klas zitten een paar leerlingen die om extra hulp vragen. Terwijl de rest doorwerkt kan ik deze leerlingen even apart nemen en hun vragen beantwoorden. Toch nog differentiatie dus! Aan het slot komt er een formatieve toets die de leerlingen in de les maken. Ik kan ze gelijk feedback geven. Bij het scrummen hoort een pre-test en een post-test die de leerlingen digitaal invullen. In het begin (6 oktober) hebben 30 leerlingen deze test gedaan. Hopelijk vullen ze ook de post-test in.

Al met al zijn we dus 2 maanden bezig geweest met het scrummen in H4. Het was ook voor mij een leerzaam proces. Scrummen in H4 is wel een ander verhaal dan in V5 en H5 waar ik vorig jaar ervaring opdeed. De leerlingen in H4 hebben moeite met het zich houden aan de ceremonies. Ik kwam daar te laat achter. Ze moeten goed snappen waar die voor zijn en ik moet strakker toezien op het naleven ervan. Er zijn ook leerlingen van wie ik geen formatieve toetsen heb gezien. Dat had eigenlijk niet mogen gebeuren. Een heel uur zelf werken is te lang, dat moet ik onderbreken met iets klassikaals. De scrummaster had ik beter kunnen ondersteunen. Nu was hun rol soms te onduidelijk. Ik heb ook mooie dingen gezien, teams die goed samenwerkten, die op schema lagen die het scrumborg goed bijhielden. Er waren leerlingen die mij elke vragen stelden of elkaar uitleg gaven. Ik heb ook duidelijke gezien welke leerlingen wel werken en welke niet. In één van de groepen zitten veel leerlingen die het schooljaar slecht begonnen zijn. Ik heb niet de illusie dat ze in een niet scrum les wel zouden werken. Er zijn nu eenmaal leerlingen voor wie op dit moment nog niets goed werkt. Hopelijk lukt het hen in de loop van het jaar beter.

Na de kerstvakantie komt er in V6 een lessenreeks met scrum. De voorbereiding hierop ben ik al begonnen (samen met een collega uit Amersfoort). In Havo4 wil ik het dit jaar nog een keer doen, maar dan later in het schooljaar.

EINDE

tekst Gerrit Gierman, cartoon Loko cartoons